Auteursrechtinbreuk

Auteursrechtinbreuk op foto’s

Ook niet-professionele fotografen kunnen een auteursrecht hebben op de foto’s die zij maken, zolang deze foto’s maar beschermd zijn op grond van de Auteurswet. Kort gezegd is dat het geval als een foto creatief en origineel genoeg is. Net als dat hobbyisten inbreuk kunnen maken op een auteursrecht. Als iemand nou helemaal niets weet van het auteursrecht, gelden er dan andere regels voor een auteursrechtinbreuk?

Sinterklaas en auteursrecht

Over deze vraag procedeerden 2 partijen bij de Rotterdamse kantonrechter. De gedaagden in deze zaak treden – tegen onkostenvergoeding – op als Sinterklaas en Piet. Ze bezoeken gezinnen en zijn aanwezig bij de lokale intocht van de goedheiligman en zijn helpers. Daar worden natuurlijk foto’s van gemaakt. Voor zover mogelijk vragen zij die foto’s op, zodat Sint en Piet de foto’s als een soort portfolio op Marktplaats en Facebook kunnen zetten. Leuke foto’s betekent natuurlijk meer opdrachten en meer opdrachten leidt doorgaans tot meer inkomsten.

Schadevergoeding auteursrechtinbreuk

Maar nu is er een partij die het niet zo eens is met die praktijk en ineens € 4.000 vraagt omdat zijn foto’s zonder toestemming door Sint en Piet zijn gebruikt. Het bedrag dient als vergoeding voor de auteursrechtinbreuk en inbreuk op de persoonlijkheidsrechten van de fotograaf. Daarnaast wil de eisende partij ook nog eens alle winst hebben, indien en voor zover de winst meer dan € 4.000 bedroeg.

Auteursrecht op foto’s

Het auteursrecht ziet toe op de bescherming van de foto en het exclusieve recht om te beslissen wat er met die foto mag gebeuren en het persoonlijkheidsrecht – dat ook in de Auteurswet staat – geeft de maker van de foto onder meer het recht om op te treden tegen openbaarmaking van de foto zonder naamsvermelding van de maker en bijvoorbeeld het recht om op te treden tegen ongewenste wijziging van de foto. Hierbij kun je denken aan het uitsnijden, inkaderen, verkleuren of anderszins bewerken van de foto.

De rechten verwoord het als volgt:

“Het auteursrecht is het recht van de maker om als enige een werk openbaar te maken of te verveelvoudigen. Deze exploitatierechten kan de maker overdragen aan een ander. Als een derde zonder toestemming van de maker/rechthebbende het werk openbaar maakt of verveelvoudigt dan is sprake van een inbreuk op het auteursrecht. Bij inbreuk is de inbreukmaker verplicht om de inbreuk te stoppen en moet hij de door de rechthebbende geleden schade vergoeden, voor zover de inbreuk hem kan worden toegerekend (artikel 6:162 BW).”

Rechtsoverweging 3.2

Verweren tegen auteursrechtinbreuk

Een verweer dat je dan vaak van een gedaagde partij ziet, is dat de foto’s niet auteursrechtelijk beschermd zijn en dat er daarom geen sprake is van inbreuk. Zonder inbreuk, ook geen schadevergoeding. Zoals gezegd, wordt er dan gekeken naar of een werk (zoals de foto) auteursrechtelijk beschermd is. De toets die daarvoor wordt aangelegd kijkt naar het eigen, oorspronkelijk karakter van een foto en of je daarin het persoonlijk stempel van de maker in kan terugzien.

Een ander populair verweer is dat het niet precies duidelijk is wie de auteursrechthebbende is. Vaak wordt er te makkelijk over dit bewijspunt heengestapt, maar in deze zaak kwam het wel naar voren. Belangrijk is om te bewijzen dat er sprake is van inbreuk (al geldt dit natuurlijk ook voor eigendom, etc.). Alleen zeggen dat je dat bent, daar kom je niet mee weg. Je kan hier bijvoorbeeld denken aan het tonen van de bronbestanden of het maken van screenshots daarvan.

Toets auteursrecht en inbreuk

De toets die daaraan ten grondslag ligt, kun je uiteenzetten in 3 stappen:

  1. Zijn de foto’s auteursrechtelijk beschermd?
  2. Wie is de rechthebbende?
  3. Kan een eventuele schending van het auteursrecht door de gedaagde partij ook die partij worden toegerekend?

Over punt 1 en 2 hebben we het al kort gehad, maar wanneer is er nou sprake van die ‘toerekening’? De rechter schrijft daarover:

“De schending van de auteursrechten van [eiser] kan aan [gedaagde] worden toegerekend, indien deze schending te wijten is aan zijn schuld of aan een oorzaak die krachtens de wet of de in het verkeer geldende opvattingen voor zijn rekening komt.”

De vraag komt dan natuurlijk op: Wanneer is daar sprake van? Dat hangt af van de omstandigheden van het geval, maar in deze zaak speelde het een belangrijke rol dat Sint en Piet hadden de foto’s niet zomaar van Internet geplukt en online gezet, maar deze netjes opgevraagd bij de makers van die foto’s met als doel om die foto’s online te zetten. Zij hebben daarmee voldaan aan hun zorgplicht.

Die zorgplicht ligt wel een stuk lager bij niet-professionele partijen zoals Sinterklaas en Piet. De zaak zou heel goed anders hebben uitgepakt als zij een groot bedrijf hadden gehad! Aan de andere kant speelt het daarnaast een rol dat de foto’s allemaal wel een beetje op elkaar lijken en dat er niet echt een onderscheid te maken is tussen de foto’s van niet-professionele fotografen en de foto’s van de eisende partij. Dit zorgt ervoor dat de zorgplicht ook wat beperkter uitvalt dan dat normaal het geval zou zijn.

Toestemming en zorgplicht

Zou het dan misschien toch kunnen zijn dat er impliciet of stilzwijgend toestemming is verkregen voor het gebruik van de foto’s? Die toestemming hoeft niet altijd op papier of in een contract geregeld te zijn, al is dat voor de duidelijkheid wel aan te bevelen. Alleen voor een exclusieve licentie of overdracht van een recht is een contract (wettelijk) vereist. Voor een niet-exclusieve licentie of toestemming geldt deze eis dus niet.

In deze zaak hadden Sint en Piet aan hun opdrachtgevers en andere aanwezigen gevraagd om de foto’s op te sturen. De rechtbank vindt het dan eigenlijk wél logisch dat Sinterklaas erop mocht vertrouwen dat de mensen die de foto’s toestuurden daarmee toestemming gaven voor het opnieuw openbaar maken van die foto’s, omdat hij de foto’s expliciet voor dat doel had opgevraagd. Daarmee heeft Sinterklaas volgens de Rotterdamse kantonrechter voldaan aan de op hem rustende zorgplicht.

Schadebeperking bij auteursrechtinbreuk

Sinterklaas en Piet hebben de foto’s daarnaast snel verwijderd van hun website. Is dat sneaky? Nee, dat was slim. Zij hebben op die manier de schade beperkt en gezorgd dat – voor zover er al een inbreuk was – deze meteen ophield. De rechter houdt daar rekening mee en oordeelt dat het handelen van de Sint daarom niet als onrechtmatig wordt bestempeld.

Gevolgen

Omdat de eisen van de fotograaf worden afgewezen, moet deze kosten van de procedure betalen. Schrik niet, maar Sint en Piet waren € 8.512,86 kwijt aan juridische kosten en de rechter kent daarvan € 8.000 toe. Dat moet de eiser dus aan gedaagde betalen in de rechtszaak die hij zelf is begonnen! Daarnaast moet hij natuurlijk zijn eigen juridische kosten ook nog eens betalen van misschien wel hetzelfde bedrag. Dus in plaats van met € 4.000 of meer en vergoeding van zo’n € 8.000 voor de juridische kosten (dus zeg € 12.000) naar huis te gaan, moet hij € 16.000 betalen. € 8.000 aan de tegenpartij een daarnaast zijn eigen juridische kosten (advocaat / jurist, administratiekosten, deurwaarderskosten, etc.). Bezint eer ge begint?

Kijk voor meer informatie over deze zaak op https://www.ie-forum.nl/artikelen/zorgplicht-van-niet-professionele-partij.

Inbreuk op auteursrecht foto of beschuldiging daarvan?

Als een van onze partners jou kan helpen met een auteursrechtinbreuk of juist met een beschuldiging daarvan, dan staan we voor je klaar. We kunnen je helpen met een analyse van de zaak, het opstellen van een plan van aanpak en tactisch advies. Speelt zo’n zaak bij jou? Neem zo snel mogelijk contact op.

backstagelegal

    Leave a Comment

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

    Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.